Няша Мушекви 7 йил оралиғида Зимбабвенинг 2та спорт тури бўйича терма жамоаси таркибида ўйнаб кўрди. Қолаверса, Европага кўчиб ўтди, машҳур Йохан Неескенс билан бирга ишлади. Эндиликда Зимбабве миллий жамоаси футболчиси яқиндагина, аниқроғи, март ойи охирида ижара шартномасига асосан Швециянинг «Юргорден» клуби сафига қўшилди. Россия ОАВда бу трансфер фақат ҳужумчининг исми туфайли эътиборга тушган бўлиши мумкин. Қўшиқчи Нюшанинг зимбабвеча «варианти» - Няша албатта, кимлардадир қизиқиш ўйғотгани аниқ. Бироқ биров бу Мушеквининг Европа футболида ўз ўрнини топиш учун иккинчи уриниши эканлигини хаёлига ҳам келтирмагани тайин. Умуман олганда, Няша ноёб тақдир соҳибидир...
1. 20 ёшида спорт турини ўзгартирди
- Аслида у умуман мактаб кўрмаган, яъни ўқитилмаган, - дейди ҳайрат билан «Юргорден» спорт директори Бусса Андерсон жамоанинг янги истиқболли ҳужумчиси Няша Мушеквининг ҳаракатларига боқиб. Чунончи, 20 ёшигача Зимбабвенинг ... баскетбол бўйича терма жамоасида ўйнаган «Юргорден»нинг янги ҳужумчиси машғулот ўйинларида тўхтамай гол уряпти. Қачондир Олег Романцев «Спартак» клубининг селекция-2001даги «топилма»ларидан бири Антон Монахов ҳақида худди шундай деганди. Фарқи шуки, Няша Мушекви ҳозир 18 эмас, балки 27 ёшда. Няша дарҳақиқат, жарима майдони бўйлаб фаол ҳаракатланади ва деярли ҳар бир узатма учун кураш олиб боради. Шунинг баробарида тўпга эга чиққанидан сўнг баъзан нима қилишини билмай, довдираб ҳам қолади. «Унга кўпроқ вақт керак. Агар машғулотларда чин юракдан ишласа, ҳали анча кучаяди - бу аниқ»,- дейди африкалик легионернинг биографияси билан тўлиқ танишиб улгурмаган Бусса Андерсон.
Ўзи профессионал спортда йўналишни ўзгартириш ҳолати кам кузатилади. Мушекви билан юз берган воқеа эса ўта ноёб. «Юргорден»да ўз омадини синаб кўришга чоғланган ҳужумчи 20 ёшигача баскетбол терма жамоаси аъзоси эди. Боз устига, унга «Кабальерс» клубида ўйнаш ҳам насиб этган (майли-да, Зимбабвенинг «Кингдем Кабальерс» клуби бўлсада). У 2007 йилгача «Юргорден» футбол клуби борлигини билмаган ва эшитмаган ҳам бўлса, ажабмас. Ҳарқалай, бунгача фақат баскетбол ҳақида ўйларди: аввалига Зимбабвенинг ўсмирлар ва ёшлар термаларида ўйнаган оғир вазнли ҳужумчи 2007 йилга келиб, мамлакат бош жамоаси сафида Африка ўйинлари-2007 саралаш босқичида иштирок этди. Умуман, қисқа вақт ичида миллий баскетбол термасида 20та ўйин ўтказди. Тақдир ҳукмига кўра, бир куни Мушекви яқин дўстининг қистовига кўра, «Кэпс Юнайтед» футбол клуби машғулотларини кузатишга борди. Қарангки, ўша дўсти Няшани машғулот чоғи ташкил этилган оддий учрашувда озгина ўйнаб кўришга кўндирди. Ўйиндан сўнг «Кэпс Юнайтед» мураббийи Мушеквини мақтаб, унга кўрикдан ўтишни таклиф этди. Шу тариқа 20 ёшли баскетболчи 2 ҳафталик синовлардан сўнг профессионал футболчи сифатида шартнома тузди. У назорат ўйинида 2та гол уришни уддалаганди. «Албатта, болалик чоғим футбол ҳам ўйнаганман ҳамма қатори. Айтайлик, мактабдаги дарслар тугагач, стадионга ошиқардик. Аммо гап шундаки, ўша вақтлар фақат дарвозада турардим», - дея кулади баскетболчидан футболчига айланган Мушекви.
2. Йохан Неескенс қўл остида шуғулланди
«Кэпс Юнайтед» билан тўлақонли шартнома тузган Мушекви дастлабки вақтларда 2та спорт тури машғулотларини уйғун ҳолда олиб боришга уринди. Яъни эрталаб ва кундузи футбол майдонида чопди, кечқурун эса паркетга тушиб, қўлига оғирроқ тўпни оларди. Бироқ кўп ўтмай, мутлақо бир-бирига ўхшамайдиган 2та спорт тури билан тенг шуғулланиш мумкин эмаслигини тушундими ёки қийналганиданми, ҳарқалай, улардан бирини, яъни миллионлар ўйинини танлади. Эътиборлиси, баскетболни ташлагани ҳамоно футболдаги ишлари юришиб кетди. Қаранг, Няша бир йиллик жиддий машғулотлардан сўнг Зимбабве чемпионатининг 18та ўйинида иштирок этиб, 7та гол урди. Яна 1,5 йилдан сўнг эса нисбатан кучли саналган ЖАР чемпионати вакили - «Мамелоди Сандаунс» клуби эътиборига тушди. ЖАРликлар айнан ҳаводаги тўплар учун эффектли курашадиган бақувват ҳужумчи излаётгандилар. Хуллас, Зимбабве клуби бош мураббийи ёрдамчиси селекционерларга Мушеквини тавсия этиб, уни қизиқарли номзод эканлигини қўшимча қилди.
ЖАРда Няшага омад кулиб боқди. У «Мамелоди Сандаунс»да голландиялик афсона - Йохан Неескенс қўл остида шуғулланди. Эҳтимол, бошқа мураббий бўлганида, Мушекви жамоада ўзини кўрсатолмасмиди? Неескенс эса янги футболчининг техникаси юқорилигини дарҳол сезди ва уни голландча усулда тўп суришга ўргатди - «пас» орқали ўйнаш ва имкон туғилиши билан дарвозани ўққа тутиш. Бу тезда самара бериб, Мушекви «Сандаунс»даги дебют мавсумидаёқ 14та голга муаллифлик қилди. Эътиборлиси, у голларининг деярли барчасини боши билан урди. Тўғри, бу ўртача маҳсулдорлик саналади. Бироқ Неескенс ҳужумчининг бошқа жиҳатларини ҳам кучайтирди. Авваллари тўп жарима майдонидан узоқда бўлса, Няша шунчаки, ўйиндан «чиқиб» қоларди. Голландиялик мутахассиснинг кўрсатмаларига асосан эса, тўпсиз ҳаракатланишини, яъни яхши очилишни ўзлаштирди. Натижада Няшага европаликлар қизиқиб қолишди. Тўғрироғи, Бельгия ва Германия клублари уни кўрикка чақиришди. Бундай хабарлар Мушеквининг кучига куч, иштиёқига иштиёқ қўшди ва у ЖАР кубоги доирасида қуйи лига вакили «Пауэрлайнс»га қарши кечган учрашувда нақ 6та гол урди. «Мамелоди Сандаунс» эса шу голлар ёрдамида рақибини «яксон» қилиб, рекорд ҳам ўрнатди - 24:0. «Биз рақиб номига эътибор бермаслигимиз ва қўлимиздан келганича кўпроқ гол уришимиз керак. Шундагина мухлислар ҳурматини қозонамиз»,- деганди ўша ўйиндан сўнг Неескенс хотиржам ҳолда. Хуллас, мавсум якунлангач, Мушекви Европага йўл олди. Тўғри, гарчи «Нюрнберг» кўригида иштирок этган бўлсада, якунда камтаринроқ клуб - «Остенде» (Бельгия) билан шартнома имзолади.
3. Умрбод дисквалификация қилинди ва...
2012 йил Няша учун ақл бовар қилмас даражада тиғиз келди. Футболчи Европа клублари назарига тушиш, Неескенс билан ҳамкорлик қилиш, «Пауэрлайнс»ни тарихий «калтаклаш»да иштирок этишдан ташқари,Зимбабве термаси (бу ҳолатда футбол жамоаси эканлигини айтиш жоиз)дан умрбод четлатилди. Мамлакат футбол федерацияси келишилган ўйинлар муаммосини бартараф этиш бўйича чинакам намуна кўрсатди. Зимбабве миллий жамоаси 2007-2009 йилларда бир қатор келишилган ўйинлар (асосан ўртоқлик мақоми)да иштирок этгани ва бунинг учун Осиё букмекерлик синдикатидан пул олгани аниқлангач, маҳаллий раҳбарлар бирданига 67 нафар футболчи (!)ни умрбод дисквалификация қилишди. Няша ҳам «қора рўйхат»га тушганди. Бироқ у кўпчиликдан фарқли ўлароқ, тергов жараёнига ёрдам берди ва шунинг натижасида чамаси 15 нафар футболчи қатори оқланди.
Тушунарлики, терма жамоага боғлиқ можаролар Няшага салбий таъсир ўтказмасдан қолмади. Қисқаси, у «Остенте»да ўзини тўлақонли кўрсата олмади, боз устига, 2014 йилнинг февралида тиззасидан жиддий жароҳатланди. Бир қарашда, Мушеквининг афсона қиёс омади чопмай қолганди. Айтайлик, «Мехелен»га қарши ўйиндан бир кун олдин «Остенте» унга шартномани узайтириш таклифини билдирди. Ҳужумчи эса ўйлаш учун озгина вақт сўради. Эртасига майдонга тушган африкалик легионер атиги 21 дақиқа тўп сурди ва ўша даҳшатли жароҳатга йўлиқди. Табиийки, шундан сўнг шартномани узайтириш ҳақидаги гаплар ўз-ўзидан тинди.
Мана, Няша яна футболга қайтди - бу сафар Швециянинг «Юргорден» клуби мухлисларини ҳайратлантириш учун. Айтганча, янги футболчининг ноёб биографиясидан ёқа ушлаётган биргина Бусса Андерсон эмас. Няшанинг жамоадошлари ҳам унинг вақтида Зимбабве баскетбол терма жамоасида ўйнаганига ишонолмаяптилар. «Шунчаки, ақлга сиғмайди, унинг баскетболдан тезда футболга ихтисослашгани ҳайратланарли. Савол туғилади: Няша 20 ёшда эмас, ҳамма қатори 6-7 ёшида футбол ўйнай бошлаганида, ҳозир қандай даражага чиқарди?» - дейди «Юргорден» ҳужумчиси Амаду Яво.
Няша Мушекви «Юргорден» ўринбосарлар жамоасидаги илк расмий ўйинидаёқ «Норчёпинг» дарвозасини 2 марта нишонга олди, битта голни айнан яна боши билан урди. Шундай экан, «Юргорден» футболчилари мавсум давомида тўпни ҳаво орқали тез-тез зимбабвелик ҳужумчига йўналтирсалар, ажабмас. «Қандай юқори сакрашимни ҳали кўрасизлар», - дейди Няшанинг ўзи кулимсираб. Футболдаги илк жиддий машғулотни атиги 2007 йили ўтказганини ҳисобга олсак, у чиндан ҳам, анча юқори сакрамоқда...
Манба: "ИнтерФУТБОЛ" газетаси
Матнда хатолик топсангиз, ўша хатони белгилаб, бизга жўнатинг (Ctrl + Enter).
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
