Кеча — 9 апрель куни Лига Ижроия қўмитасининг навбатдан ташқари йиғилиши бўлиб ўтди. Унда қўмитанинг тўққиз аъзосидан саккиз нафари иштирок этди, яна бир нафар аъзоси хориж сафаридан эканлигидан келиб чиқиб, йиғилишда қатнаша олмади.
Лига ташаббуси билан шошилинч равишда йиғилган Ижроқўм кун тартибига Суперлига ҳакамлари томонидан учрашувлар давомида сўнгги вақтларда қабул қилинаётган қарорлар, футбол жамоатчилигининг бунга муносабати, шунингдек, VAR тизими билан боғлиқ тушунарсиз ҳолатлар мавзу сифатида киритилди. Йиғилишни очиб берган Лига бош директори Диёр Имомхўжаев сўнгги вақтларда қатор шубҳаларни келтириб чиқарган ҳолатларни қайд этди. Жумладан, жамоатчилик эътиборида турган 2025 йилги Ўзбекистон кубогининг финал учрашуви, 2026 йилги Ўзбекистон Суперкубоги учрашувига Лига томонидан катта тайёргарлик кўрилган, улар юқори савияда ташкил этилган бўлса-да, охир-оқибат улар яхши кайфиятда эмас, ҳакамлар билан боғлиқ ҳолатлар билан тарихда қолди.
“Биз билган ва ишонаётган VAR тизими мураккаб ҳисобланган ҳакамлик фаолиятига ёрдам бериш, баҳсли ҳолатларни очиб бериш ва уларни қайта талқин қилиш ҳамда одилона қарор қабул қилишда ҳакамларга кўмакчи бўлиши лозим. Илгари VAR 4 дона камера ёрдамида ишлаётгани, мазкур масала такрорий лавҳаларни қайта кўриб чиқишда ҳакамларга қийинчилик туғдираётгани маълум эди. Лига мазкур йўналишда иш олиб бориб, ўтган мавсум ўзининг илк кўчма телевизион станциясини харид қилди ва уни водийдаги футбол учрашувларига жалб қилди. Эндиликда, водийда ўтаётган ўйинлар нафақат телетомошабинлар талаб ва истакларидан келиб чиққан ҳолда суратга туширилмоқда, балки турли ракурслардан берилаётган сифатли такрорий лавҳалар билан ҳакамларга ҳам катта кўмакчи бўлмоқда. Шунга қарамай, VAR аралашган ҳолатлардан кейин ҳам ҳакамларнинг шубҳали қарорлари тўхтаётгани йўқ. Лига наздида VAR одилона қарор чиқариш учун кўмаклашишдан кўра, кимларнингдир манфаати учун хизмат қилаётган машинага айланиб қолаётгандек. Биз бу каби масалаларга ё қарши туришимиз ёки бу каби ҳолатлар давомий бўлишига кўникишимиз керак. Мамлакатимиз раҳбари футболни ривожлантиришга бош-қош бўлаётган, ЎФА президенти унда шаффофлик ва адолат бўлиши лозимлигини бир неча бор таъкидлаётган вақтда Лига ва клублар бу сиёсатни қўллашимиз, футболдаги иллатларга бепарволик билан эмас, ўз позициямиз билан жавоб беришимиз шарт”, — деб Лига бош директори Диёр Имомхўжаев таъкидлаб ўтди.
Маълумки, Ўзбекистон футбол ҳакамлари маркази Ассоциация муассислигида ташкил этилган. 2025 йилнинг 8 январ санасида унинг раҳбариятида ўзгариш юз бериб, кейинчалик Ассоциация томонидан Марказга собиқ ҳакам Маъмур Саидқосимов бош директор вазифасини вақтинчалик бажарувчи сифатида жалб этилди. Ассоциация режаси бўйича техник директор Ги Киала ҳакамлик соҳасини ислоҳ қилиш учун масъул сифатида кўрсатилганди. Ўтган вақт давомида бельгиялик мутахассиснинг бу борада қандай фаолият олиб боргани Лигага маълум эмас.
Лига эса ўз байроғи остида ўтадиган мусобақаларга ҳакамларни жалб этиш учун Футбол ҳакамлари маркази билан шартнома имзолаган ва учрашувларда ҳакамлар фаолиятини молиялаштириш билан чекланади. Ҳакамларни ўқитиш, қайта тайёрлаш, малакасини ошириш, уларни учрашувларга тайинлаш, ҳакамлар билан боғлиқ ҳар қандай бошқа ҳолатларни тартибга солишда ЎзФҲМ Ассоциация билан ҳамкорликда фаолият олиб боради. Лига ва Марказ ўртасидаги шартноманинг 3.1-бандида мусобақаларда фаолият олиб бораётган ҳакамлар жамоасининг шу мусобақа доирасидаги ўзаро ҳамда клуб расмийлари билан махсус техникалар ва VAR учун ёзиб олинган аудиоёзувларни талаб қилиш Лига ҳуқуқи сифатида белгиланган. Суперлига 6-тури доирасида ўтказилган “Қўқон-1912” — “Насаф” учрашувида юзага келган баҳсли ҳолатдан кейин Лига Марказдан VAR билан боғлиқ аудиоёзувларни талаб қилганига қарамай, Марказ турли баҳоналар билан мазкур жараённи пайсалга солгани Лига шубҳаларини оширди. Шундан келиб чиқиб, Лига Ассоциация президентига мазкур ҳолатлар бўйича расман шикоят киритишга қарор қилди.
“Бизни ажаблантирган жиҳат шундаки, “Қўқон-1912” — “Насаф” учрашувининг 78-дақиқасида рўй берган ҳолатни бош ҳакам Рустам Лутфуллин дастлаб тўғри баҳолаб, ўйинни давом эттирди. Кейинчалик VAR ҳаками Иброҳим Исмоилов вазиятни қайта кўриб чиқиш бўйича таклиф киритди. Якунда ҳакам ўз қарорини ўзгартирди. Бироқ ўша куннинг ўзида Эксперт ҳакамлар гуруҳи ҳолатга зудлик билан реакция билдириб, VAR бу каби ҳолат учун бош ҳакамни чақириб адашганини, шунингдек, ҳолат бўйича бош ҳакам хато қарор қабул қилганлигини қайд этди”, — дея сўзида давом этди Лига раҳбари.
“Ўтган мавсум Суперлига 15-туридан ўрин олган “Динамо” — “Насаф” учрашувида ҳам баҳсли ҳолат рўй бериб, ўшанда ҳам Рустам Лутфуллин “Насаф” дарвозасига шубҳали пенальти белгилаганди. Қайд этиш керак, ўша кунги учрашув техник хатолик сабаб трансляция қилинмади ва табиийки, учрашувда VAR ишлатиш имконияти бўлмади. Бундай ҳолат учун Лига ҳакамни айбдор қилишдан тийилди. Бироқ кечаги учрашувда такрорий лавҳалар турли ракурсдан бўлган ҳолатда ҳам ҳакамлар хато қарор қабул қилаётган бўлса, унда VAR функцияси нимадан иборат?”
Ижроқўм аъзолари томонидан ўзаро тийиб туриш функцияси муҳим аҳамиятга эга эканлиги таъкидлаб ўтилди. Ўйин натижасига жиддий таъсир кўрсатаётган хатолар қасддан ёки эҳтиётсизлик оқибати эканлигини аниқлаш мушкул жараён. Бу каби хатолар учун ҳакамлар одатда бир нечта учрашувга четлаштирилади ва кейинчалик фаолиятини қайта давом эттиради. Шундан келиб чиқиб, хатоларни минималлаштириш, бунда ўйин натижасига салбий таъсир кўрсатувчи хатолардан кейинги чораларни кучайтириш муҳим аҳамият касб этади. Ижроқўм аъзолари сўнгги вақтлардаги ҳолатлар юзасидан ўз фикрини билдириб, бу борада Лига позицияни қатъий қўллаб-қувватлашини маълум қилди. Зеро, бунинг оқибатида ҳар сафар қатор клублар мураккаб вазиятда қолаётгани бор гап. Биз биринчи навбатда футбол жамоатчилигининг миллионлар ўйинига бўлган муносабати, уларнинг футболга ишончи, бу каби хатолар сабаб кейинчалик клубларда истеъфолар рўй бераётгани, футболчиларнинг курашувчанlik даражаси каби масалаларни эътибордан четда қолдирмаслигимиз лозим.
Лиганинг ЎзФҲМ билан тузган шартномасининг 3.1-банди бўйича ҳуқуқлари орасида ҳакамлар жамоасининг мусобақаларни бошқаришдан маълум муддатга четлаштириш бўйича марказга ёзма сўров киритиш масаласи белгилаб қўйилган. Ўтган мавсум Лига мазкур ҳуқуқдан фойдаланган ҳолда Наим Қосимов ҳамда Достон Раҳмоновни мавсум сўнгига қадар Лига мусобақаларидан бутунлай четлаштириш бўйича талаб киритганди. Лига Ижроия қўмитаси йиғилишида мазкур масала эслаб ўтилди ҳамда ўзаро тийиб туриш функцияси сифатида, шунингдек, қолган ҳакамларга ўрнак бўлиши учун ҳам бу каби талабларга жиддий эътибор қаратиш шартлиги таъкидланди.
Шундан келиб чиқиб, Ижроқўм аъзоларининг барчаси бир овоздан ҳакамлар Рустам Лутфуллин ҳамда Иброҳим Исмоиловни мавсум сўнгига қадар Суперлига, Пролига, Ўзбекистон кубоги каби мусобақалардан четлаштириш бўйича ЎзФҲМга сўров киритиш масаласида тўхталди. Шунингдек, уларнинг мавжуд халқаро тоифага муносиб эканлигини ўрганиш масаласида амалий ёрдам беришни сўраб Ассоциация президентига мурожаат киритиш бўйича келишилди.
Мурожаатда ЎзФҲМ Лиганинг қонуний талабини нима сабабдан бажармаётгани, шунингдек, VAR техникаси ва VAR марказининг фаолиятида шаффофликни янада ошириш учун ундаги барча жараёнлар конфиденциалликни таъминлаш ҳамда VAR протоколи шартларига тўлиқ риоя этилиши шартида янада жиддийроқ назорат қилиниши лозим. Бунинг механизми келажакда қандай ишлаши Ассоциация, Лига ва клублар ўртасидаги ўзаро келишув асосида тўлиқ регламентлаштирилиши муҳим ҳисобланади.
Лига мамлакатимиз раҳбарининг бевосита ташаббуслари билан бунёд этилган Миллий футбол маркази ва унда ташкил этилган замонавий VAR маркази мамлакат футболини янги босқичга олиб чиқишда муҳим қадам эканлигини эътироф этади. Ишонамизки, Лига Ижроия қўмитаси томонидан ҳакамлик борасида билдирилган эътирозлар ЎзФҲМ томонидан танқидий руҳда ўрганиб чиқилади.
Матнда хатолик топсангиз, ўша хатони белгилаб, бизга жўнатинг (Ctrl + Enter).
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
