2025 йил июль ойида Тошкентда 20 йилдан ортиқ кутилган воқеа рўй берди. Ўзбекистон аёллар терма жамоаси ниҳоят қитъа мусобақасига йўлланма олди. Улар Непални пенальтилар сериясида мағлуб этиб, Осиё кубогига йўлланма қўлга киритишди. Энди эса савол битта: грандларга қарши куч етарлими?
Ҳаммасини ўзгартирган литвалик мураббий
Котрина Кульбите 2025 йил январь ойида Тошкентга келди. Унгача Литва аёллар терма жамоаси билан ишлаган ва УЕФА лицензиясига эга эди. Тайинланган пайтда ундан шунчалик тез натижа кутганлар кўп эмасди.
Жамоа йиллар давомида саралашдан ўта олмаган. Муаммолар кўп эди — ўйинда ҳам, руҳиятда ҳам. Ҳаммасини бошқачароқ қилиш талаб қилинди. Литвалик мураббий ишга жиддий киришди.
Орадан ярим йил ўтмасданоқ у рақобатлаша оладиган жамоа яратишга муваффақ бўлди. «Биз ўйинни жуда яхши бошладик ва ўз ўйинимизни кўрсатдик», — деганди Кульбите Непалга қарши ҳал қилувчи баҳсдан сўнг.
Шу билан бирга, иккинчи таймда майдонда бир киши кам бўлиб ўйнашди. Қизил карточка олишди ва вазият қийинлашди. Аммо айнан ўша пайтда қизлар характер кўрсата олишди.
Тошкентдаги асабийлик
Саралаш мусобақаси ўз уйимизда бўлиб ўтди. Бу катта устунлик — таниш деворлар, ўз мухлисларимиз, мослашишга эҳтиёж йўқ. Гуруҳ босқичи осон ўтди: Шри-Ланка 10:0, Лаос 7:0 ҳисобида мағлуб этилди.
Бироқ Непал ҳам кучли экани маълум бўлди. Улар ҳам шу рақибларни каттароқ ҳисобда ютишган. Натижада ҳал қилувчи баҳсда икки етакчи юзма-юз келди.
Асосий вақт 3:3 билан якунланди. Биз 3:1 ҳисобида олдинда эдик, иш битгандек туюлди. Бироқ 70 ва 71-дақиқаларда икки гол ўтказиб юбордик. Жуда аламли эди.
Барчаси пенальтиларда ҳал бўлди. Бу ерда асаб ва тажриба ҳал қилувчи бўлди. Бизникиларда иккаласи ҳам етди — 4:2 ҳисобида ғалаба қозондик. 2003 йилдан бери илк бор Осиё кубогига чиқдик.
Австралияда нималар кутяпти?
Финал босқичи 2026 йил март ойида бўлиб ўтади. 23 йилдан бери бундай даражада ўйнамадик — бу жуда катта танаффус. Шу вақт ичида бутун авлод алмашиб улгурди.
Автоматик тарзда мезбонлар ва учта энг яхши жамоа саралашсиз турнирда иштирок этади: Хитой, Япония ва Жанубий Корея. Худди ўша грандлар билан тўқнаш келамиз.
Турнир обрў масаласи эмас, у орқали 2027 йилги жаҳон чемпионати ва 2028 йилги Олимпиадага саралаш ҳам ўтказилади. Шу боис, вазифа максимал. Ҳеч бўлмаганда чорак финалга чиқиш катта ютуқ бўлади.
Осиёда кимлар ҳукмрон?
Осиё аёллар футболида бир нечта жамоа етакчи. Япония — 2011 йилги жаҳон чемпионлари. Техника, тактика — ҳаммаси юксак даражада.
Хитой узоқ йиллар қитъанинг асосий кучи бўлган. Жисмонан кучли, халқаро тажрибалари катта. Охирги йилларда бироз пасайиш бор.
Жанубий Корея тезкор ва чиройли футбол намойиш қилади. Кўплаб футболчилари Европанинг етакчи лигаларида тўп суради. Бу эса уларга катта устунлик беради.
Австралия расмий жиҳатдан ОФК аъзоси, лекин куч жиҳатидан Европа жамоаларига яқин. Лигаси кучли, терма жамоаси мундиалларда доимий қатнашиб келади.
Чемпионат — асосий пойдевор
Ҳар қандай терма жамоа маҳаллий чемпионат асосида қурилади. Ўзбекистонда аёллар чемпионати 1995 йилдан бери ўтказилади. Бу футболчи ўсиши учун яхши пойдевор. 2013 йилдан эътиборан олий лигада фақат профессионал клублар иштирок этмоқда.
Муаммолар кўп. Маошлар оз, кўпчилиги ўқиш ёки бошқа иш билан бирга футбол ўйнайди. Стадионларга мухлислар кам келади, ҳомийлар ҳам ҳали катта қизиқиш билдирмаяпти.
Аммо силжишлар бор. Федерация аёллар футболига кўпроқ маблағ ажрата бошлади. Янги майдонлар қурилмоқда, хорижлик мураббийлар чақирилмоқда. Ёшлар термаси ҳам ўсиб бормоқда — U-20 жамоаси яқинда ўз Осиё кубогига чиқди.
Қўшнилар ҳам жим эмас
Аёллар футболи бутун минтақада ривожланмоқда. Қозоғистон бу йўналишга жиддий сармоя киритмоқда. Уларда кучли чемпионат ва «БИИК-Шимкент» каби жамоалар бор.
Тожикистонда яқинда аёллар ўртасида Марказий Осиё чемпионати ўтказилди. Беш давлатдан жамоалар қатнашди. Бундай турнирлар даражани кўтаришга ёрдам беради.
Қирғизистон ортда қоляпти, лекин ҳаракат қилмоқда. Туркманистон эса эндигина йўлга қўймоқда. Бироқ тренд аниқ — минтақада қизлар футболига қизиқиш тез суръатда ўсмоқда.
Молия — ҳал қилувчи омил
Аёллар футболи ривожи катта маблағ талаб қилади. Маошлар, мураббийлар, инфратузилма — ҳаммаси арзон эмас. Ҳозирча бу ҳааркатларнинг самараси унчалик кўринмайди.
Бироқ терма жамоанинг ютуғи ҳаммасини ўзгартиради. Жамоа халқаро майдонда ўйнаса, қизиқиш ортади. ОАВ кўпроқ ёзади, ҳомийлар эътибор қаратади.
Кейинги пайтларда аёллар футболига қизиқиш ортди. Телевизион ҳуқуқлар ҳам қийматга эга бўла бошлади. Айниқса маҳаллий жамоалар иштирок этса, реклама, чипта, сувенирлар орқали даромад келтириши мумкин.
2029 йил — мезбон сифатида
Ўзбекистонда аёллар футболи ривожига алоҳида туртки бор. 2029 йилда биз Аёллар Осиё кубогини қабул қиламиз. Бу катта масъулият ва имконият.
Мезбон сифатида финалга автоматик йўлланма оламиз. Лекин иштирок этишнинг ўзи кифоя эмас. Мухлислар муносиб ўйин кутади. Ўз уйимизда мағлубият — катта шармандалик.
Шу боис келажак учун ишлаяпмиз. Фақат ҳозирги таркиб эмас, балки кейинги авлодни ҳам тайёрлаш керак. Болалар секциялари, мураббийлар курслари, янги стадионлар — буларнинг барчаси вақт ва маблағ талаб қилади.
Спортдан ташқари масалалар
Аёллар футболи нафақат спорт, балки ижтимоий муаммолар билан ҳам тўқнашади. Ҳануз кўпчилик қизларга футбол шарт эмас деб ҳисоблайди. Ота-оналар ҳам кўпинча қарши чиқади.
Терма жамоанинг муваффақияти вазиятни ўзгартиради. Қизлар мамлакат номидан халқаро майдонда ўйнаса, жамоатчилик муносабати ижобий ўзгаради. Кумирлар пайдо бўлади, аёллар спортининг нуфузи ортади.
Шунинг учун таълимий дастурлар керак. Ота-оналарга спортнинг фойдасини тушунтириш зарур. Жисмоний тайёргарликдан ташқари характер, интизом, жамоавий иш, қийинчиликка берилишмаслик — булар ҳаётнинг ҳар жабҳасида керак.
Илм-фан ва технологиялар
Замонавий футболда видео таҳлилсиз ишни тасаввур қилиб бўлмайди. Аёллар жамоалари кўпинча эркаклардан орқада. Бироқ вазият аста-секин тенглаша бошлади.
Терма жамоамизда эндиликда етарли тайёргарлик усуллари бор. Кульбите Европадан тажриба олиб келди: рақибларни таҳлил қилиш, футболчилар билан индивидуал ишлаш, жисмоний ҳолатни назорат қилиш.
Тиббий хизмат ҳам яхшиланмоқда. Аёллар футболидаги жароҳатларнинг ўзига хос жиҳатлари бор. Шунинг учун бу соҳада малакали врачлар зарур.
Яқин ойлардаги режалар
2026 йил мартгача ярим йилдан ортиқ вақт бор. Кульбите режалари билан ўртоқлашди. Машғулотлар, назорат учрашувлари, кичик турнирларда иштирок қилиш режалаштирилган.
Ўзбекистон чемпионати ноябрда тугайди. Шундан кейин терма жамоа билан тўлиқ ишлаш мумкин. Асосийси — юкламани тўғри тақсимлаш ва футболчиларни ортиқча чарчатмаслик.
Мураббий федерация ёрдамига умид қилмоқда. «Футбол ассоциацияси бизга керакли барчасини беришига ишонаман», — деганди у саралашдан кейин.
Грандларга қарши реал имкониятлар
Биз грандлар билан кураша оламизми? Ҳозирча фарқ катта. Япония, Хитой, Корея — тажрибаси ва анъаналари улкан жамоалар.
Бироқ футболда ҳар нарса бўлиши мумкин. Асосийси — тўғри кайфият ва хавотирсиз майдонга тушиш. Катта жамоаларга қарши ўйин — катта мактаб. Ҳатто натижа қониқарсиз бўлса ҳам, бу катта тажриба бўлади.
Реал мақсад — гуруҳ босқичидан ўтиш. Шу амалга ошса, катта тараққиётдан дарак. Кейин эса сенсацияга ҳам яқинлашиш мумкин.
Ўзбекистон аёллар терма жамоаси аллақачон характер кўрсатди. Энди энг юқори даражада буни исботлаш қолди. Йўл оғир бўлади, лекин ҳеч қачон зерикарли эмас.
Матнда хатолик топсангиз, ўша хатони белгилаб, бизга жўнатинг (Ctrl + Enter).
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
