2025 yil iyul oyida Toshkentda 20 yildan ortiq kutilgan voqea ro‘y berdi. O‘zbekiston ayollar terma jamoasi nihoyat qit’a musobaqasiga yo‘llanma oldi. Ular Nepalni penaltilar seriyasida mag‘lub etib, Osiyo kubogiga yo‘llanma qo‘lga kiritishdi. Endi esa savol bitta: grandlarga qarshi kuch yetarlimi?
Hammasini o‘zgartirgan litvalik murabbiy
Kotrina Kulbite 2025 yil yanvar oyida Toshkentga keldi. Ungacha Litva ayollar terma jamoasi bilan ishlagan va UYEFA lisenziyasiga ega edi. Tayinlangan paytda undan shunchalik tez natija kutganlar ko‘p emasdi.
Jamoa yillar davomida saralashdan o‘ta olmagan. Muammolar ko‘p edi — o‘yinda ham, ruhiyatda ham. Hammasini boshqacharoq qilish talab qilindi. Litvalik murabbiy ishga jiddiy kirishdi.
Oradan yarim yil o‘tmasdanoq u raqobatlasha oladigan jamoa yaratishga muvaffaq bo‘ldi. «Biz o‘yinni juda yaxshi boshladik va o‘z o‘yinimizni ko‘rsatdik», — degandi Kulbite Nepalga qarshi hal qiluvchi bahsdan so‘ng.
Shu bilan birga, ikkinchi taymda maydonda bir kishi kam bo‘lib o‘ynashdi. Qizil kartochka olishdi va vaziyat qiyinlashdi. Ammo aynan o‘sha paytda qizlar xarakter ko‘rsata olishdi.
Toshkentdagi asabiylik
Saralash musobaqasi o‘z uyimizda bo‘lib o‘tdi. Bu katta ustunlik — tanish devorlar, o‘z muxlislarimiz, moslashishga ehtiyoj yo‘q. Guruh bosqichi oson o‘tdi: Shri-Lanka 10:0, Laos 7:0 hisobida mag‘lub etildi.
Biroq Nepal ham kuchli ekani ma’lum bo‘ldi. Ular ham shu raqiblarni kattaroq hisobda yutishgan. Natijada hal qiluvchi bahsda ikki yetakchi yuzma-yuz keldi.
Asosiy vaqt 3:3 bilan yakunlandi. Biz 3:1 hisobida oldinda edik, ish bitgandek tuyuldi. Biroq 70 va 71-daqiqalarda ikki gol o‘tkazib yubordik. Juda alamli edi.
Barchasi penaltilarda hal bo‘ldi. Bu yerda asab va tajriba hal qiluvchi bo‘ldi. Biznikilarda ikkalasi ham yetdi — 4:2 hisobida g‘alaba qozondik. 2003 yildan beri ilk bor Osiyo kubogiga chiqdik.
Avstraliyada nimalar kutyapti?
Final bosqichi 2026 yil mart oyida bo‘lib o‘tadi. 23 yildan beri bunday darajada o‘ynamadik — bu juda katta tanaffus. Shu vaqt ichida butun avlod almashib ulgurdi.
Avtomatik tarzda mezbonlar va uchta eng yaxshi jamoa saralashsiz turnirda ishtirok etadi: Xitoy, Yaponiya va Janubiy Koreya. Xuddi o‘sha grandlar bilan to‘qnash kelamiz.
Turnir obro‘ masalasi emas, u orqali 2027 yilgi jahon chempionati va 2028 yilgi Olimpiadaga saralash ham o‘tkaziladi. Shu bois, vazifa maksimal. Hech bo‘lmaganda chorak finalga chiqish katta yutuq bo‘ladi.
Osiyoda kimlar hukmron?
Osiyo ayollar futbolida bir nechta jamoa yetakchi. Yaponiya — 2011 yilgi jahon chempionlari. Texnika, taktika — hammasi yuksak darajada.
Xitoy uzoq yillar qit’aning asosiy kuchi bo‘lgan. Jismonan kuchli, xalqaro tajribalari katta. Oxirgi yillarda biroz pasayish bor.
Janubiy Koreya tezkor va chiroyli futbol namoyish qiladi. Ko‘plab futbolchilari Yevropaning yetakchi ligalarida to‘p suradi. Bu esa ularga katta ustunlik beradi.
Avstraliya rasmiy jihatdan OFK a’zosi, lekin kuch jihatidan Yevropa jamoalariga yaqin. Ligasi kuchli, terma jamoasi mundiallarda doimiy qatnashib keladi.
Chempionat — asosiy poydevor
Har qanday terma jamoa mahalliy chempionat asosida quriladi. O‘zbekistonda ayollar chempionati 1995 yildan beri o‘tkaziladi. Bu futbolchi o‘sishi uchun yaxshi poydevor. 2013 yildan e’tiboran oliy ligada faqat professional klublar ishtirok etmoqda.
Muammolar ko‘p. Maoshlar oz, ko‘pchiligi o‘qish yoki boshqa ish bilan birga futbol o‘ynaydi. Stadionlarga muxlislar kam keladi, homiylar ham hali katta qiziqish bildirmayapti.
Ammo siljishlar bor. Federasiya ayollar futboliga ko‘proq mablag‘ ajrata boshladi. Yangi maydonlar qurilmoqda, xorijlik murabbiylar chaqirilmoqda. Yoshlar termasi ham o‘sib bormoqda — U-20 jamoasi yaqinda o‘z Osiyo kubogiga chiqdi.
Qo‘shnilar ham jim emas
Ayollar futboli butun mintaqada rivojlanmoqda. Qozog‘iston bu yo‘nalishga jiddiy sarmoya kiritmoqda. Ularda kuchli chempionat va «BIIK-SHimkent» kabi jamoalar bor.
Tojikistonda yaqinda ayollar o‘rtasida Markaziy Osiyo chempionati o‘tkazildi. Besh davlatdan jamoalar qatnashdi. Bunday turnirlar darajani ko‘tarishga yordam beradi.
Qirg‘iziston ortda qolyapti, lekin harakat qilmoqda. Turkmaniston esa endigina yo‘lga qo‘ymoqda. Biroq trend aniq — mintaqada qizlar futboliga qiziqish tez sur’atda o‘smoqda.
Moliya — hal qiluvchi omil
Ayollar futboli rivoji katta mablag‘ talab qiladi. Maoshlar, murabbiylar, infratuzilma — hammasi arzon emas. Hozircha bu haarkatlarning samarasi unchalik ko‘rinmaydi.
Biroq terma jamoaning yutug‘i hammasini o‘zgartiradi. Jamoa xalqaro maydonda o‘ynasa, qiziqish ortadi. OAV ko‘proq yozadi, homiylar e’tibor qaratadi.
Keyingi paytlarda ayollar futboliga qiziqish ortdi. Televizion huquqlar ham qiymatga ega bo‘la boshladi. Ayniqsa mahalliy jamoalar ishtirok etsa, reklama, chipta, suvenirlar orqali daromad keltirishi mumkin.
2029 yil — mezbon sifatida
O‘zbekistonda ayollar futboli rivojiga alohida turtki bor. 2029 yilda biz Ayollar Osiyo kubogini qabul qilamiz. Bu katta mas’uliyat va imkoniyat.
Mezbon sifatida finalga avtomatik yo‘llanma olamiz. Lekin ishtirok etishning o‘zi kifoya emas. Muxlislar munosib o‘yin kutadi. O‘z uyimizda mag‘lubiyat — katta sharmandalik.
Shu bois kelajak uchun ishlayapmiz. Faqat hozirgi tarkib emas, balki keyingi avlodni ham tayyorlash kerak. Bolalar seksiyalari, murabbiylar kurslari, yangi stadionlar — bularning barchasi vaqt va mablag‘ talab qiladi.
Sportdan tashqari masalalar
Ayollar futboli nafaqat sport, balki ijtimoiy muammolar bilan ham to‘qnashadi. Hanuz ko‘pchilik qizlarga futbol shart emas deb hisoblaydi. Ota-onalar ham ko‘pincha qarshi chiqadi.
Terma jamoaning muvaffaqiyati vaziyatni o‘zgartiradi. Qizlar mamlakat nomidan xalqaro maydonda o‘ynasa, jamoatchilik munosabati ijobiy o‘zgaradi. Kumirlar paydo bo‘ladi, ayollar sportining nufuzi ortadi.
Shuning uchun ta’limiy dasturlar kerak. Ota-onalarga sportning foydasini tushuntirish zarur. Jismoniy tayyorgarlikdan tashqari xarakter, intizom, jamoaviy ish, qiyinchilikka berilishmaslik — bular hayotning har jabhasida kerak.
Ilm-fan va texnologiyalar
Zamonaviy futbolda video tahlilsiz ishni tasavvur qilib bo‘lmaydi. Ayollar jamoalari ko‘pincha erkaklardan orqada. Biroq vaziyat asta-sekin tenglasha boshladi.
Terma jamoamizda endilikda yetarli tayyorgarlik usullari bor. Kulbite Yevropadan tajriba olib keldi: raqiblarni tahlil qilish, futbolchilar bilan individual ishlash, jismoniy holatni nazorat qilish.
Tibbiy xizmat ham yaxshilanmoqda. Ayollar futbolidagi jarohatlarning o‘ziga xos jihatlari bor. Shuning uchun bu sohada malakali vrachlar zarur.
Yaqin oylardagi rejalar
2026 yil martgacha yarim yildan ortiq vaqt bor. Kulbite rejalari bilan o‘rtoqlashdi. Mashg‘ulotlar, nazorat uchrashuvlari, kichik turnirlarda ishtirok qilish rejalashtirilgan.
O‘zbekiston chempionati noyabrda tugaydi. Shundan keyin terma jamoa bilan to‘liq ishlash mumkin. Asosiysi — yuklamani to‘g‘ri taqsimlash va futbolchilarni ortiqcha charchatmaslik.
Murabbiy federasiya yordamiga umid qilmoqda. «Futbol assosiasiyasi bizga kerakli barchasini berishiga ishonaman», — degandi u saralashdan keyin.
Grandlarga qarshi real imkoniyatlar
Biz grandlar bilan kurasha olamizmi? Hozircha farq katta. Yaponiya, Xitoy, Koreya — tajribasi va an’analari ulkan jamoalar.
Biroq futbolda har narsa bo‘lishi mumkin. Asosiysi — to‘g‘ri kayfiyat va xavotirsiz maydonga tushish. Katta jamoalarga qarshi o‘yin — katta maktab. Hatto natija qoniqarsiz bo‘lsa ham, bu katta tajriba bo‘ladi.
Real maqsad — guruh bosqichidan o‘tish. Shu amalga oshsa, katta taraqqiyotdan darak. Keyin esa sensasiyaga ham yaqinlashish mumkin.
O‘zbekiston ayollar terma jamoasi allaqachon xarakter ko‘rsatdi. Endi eng yuqori darajada buni isbotlash qoldi. Yo‘l og‘ir bo‘ladi, lekin hech qachon zerikarli emas.
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
