"Месси ҳақида ўйлашни ва тўпни майдон бўйлаб ҳуда-беҳуда мақсадсиз тепишни бас қил, тўпни қабул қилиб олганингда уни энг яхши ўйинчига ошир". Ушбу гаплар ижодкор футболчиларни руҳлантирадими?
Бу каби шарҳлар одатда, мураббийлар томонидан аксарият ҳолларда қўлланилади ва шу қадар сийқаси чиқиб кетганки, ҳатто ёш ўйинчиларни бездиради. Афсуски, болалар ва ёшлар футболида бу каби кўрсатмалар ўйинчиларни чалғитади ҳамда уларни ўйлашдан, фикрлашдан, қолаверса, ҳал қилувчи қарор қабул қилишдан тўхтади.
Турли ёш тоифасидаги ёшлар мураббийлари совринларни ютиб олишда муваффақиятсизликни кўпроқ қабул қилишлари ва ўйинчиларни индивидуаллик ва ўйинни яхши тушунишлари учун шароит яратишга кўпроқ эътибор қаратишлари керак.
Хўш, ижодкор ўйинчиларни рағбатлантиришда муҳим аҳамият касб этувчи усуллар қайсилар?
Албатта, бу пул, молиявий жиҳатлар эмас, бу каби ўйлардан, мақсадлардан воз кечиш керак, айнан шу усул билан болаларни, ёшларни мотиватсия қилмаслик керак.
Аввало, мураббий сифатида ўйинчиларнинг қандай ўйнашни яхши кўришларини тушуниш керак ва бу уларнинг ривожланишига қўл келади, ўйин натижаси эса иккиламчи даражада бўлиши лозим.
Табиийки, барибир ўйинчилар ғалаба қозонишни истайдилар, аммо улар ўз ўйин услубини қўллаш орқали ўйинни ютиб олишларини тушунишлари керак.
Жамоадаги ҳар бир ўйинчининг “ўз”лиги бор, бу уларнинг имкониятларидан қатъи назар муҳимдир.
Мураббийлар ўзларининг "камроқ қобилиятли" футболчиларига тўпни ҳар қандай зарурат билан жамоанинг энг яхши ўйинчисига беришга эътибор қаратишни ўргатишлари кишини ажаблантиради.
Жамоанинг ҳар бир ўйинчиси мураббийнинг эътиборига лойиқдир. Машғулот жараёнида ҳар бир ўйинчини қандай ушлаб туриш мумкинлигига эътибор қаратиш муҳим. Футболчилар бир-бирига футбол билан ишонишни ўрганишлари керак.
Бу фақат мураббий футболчилар бир-бирига ишонадиган муҳит яратган тақдирдагина юз бериши мумкин, улар қачон ўйнашади, уларга тўпга чиқиш ва ўз фикрларини билдириш учун ишонч билдирилиши долзарбдир.
Ҳа, хатолар бўлади, аммо бу мураббий футболчиларга келажакда ўз ўрнини топишига ва ўзгаришига ёрдам бериши мумкин бўлган олтин дақиқалар эканлигини етказа олиши даркор.
Кўпчилик футболда ижодкорлик - бу ўйинчи мудофаа чизиғини берганда ёки тўп билан қандайдир ажойиб “фокуслар”ни амалга оширишида деб ўйлашади. Мен учун ижодкор ўйинчилар бу - тўп билан унумли югурадиган футболчилардир . Ёш ўйинчини тўп билан югуриши учун ўзига ишончни уйғотиш керак. Футболчилар ўзларига ишонч ҳосил қилган ҳолда тўп билан югуришни бошлашса, улар жамоадошлари учун қулайликларни яратиши мумкин.
Ўйинчилар тўп билан югурганда икки елка томони ҳамда олдинги томондаги – жами учта нуқтани ҳис қилган ҳолда югуришлари керак ! Бу уларга рақибдан хабардор бўлишга ва фойдаланиш учун очиқ бўлган бўшлиқларни кўришга ёрдам беради. Шунингдек, футболчиларга тўп билан қачон ва қаерда югуриш кераклиги ўргатилиши керак. Буни фақатгина амалий ва реал вақт бўйича, масалан, ўйинчининг қарорларини рағбатлантирган ҳолда ўргатиш мумкин.
“Тўп билан югуришим учун бўш жой борми, бўш жой бўлмаса, кенг майдонга чиқишим учун жой борми?” Мана шу фикрлар ўйинчининг онгида бўлиши муҳимдир. Агар олд томонда бўш жой бўлса, ўйинчи ёъналишни ўзгартириши ва тўпни кўрсата туриб, ҳимоячи бўйлаб югуриши мумкинлигини, шу билан бирга, тўп билан югураётганида тўпни хавфсиз томондан (оёғини рақибдан узоқроққа) сақлашни ўрганиши керак.
Ижодкор футболчиларни ривожлантириш, уларга тўғри қарор қабул қилишни ўргатиш, баъзи мураббийлар учун қийин бўлиши мумкин, айниқса агар улар "ўйин" га алоқаси бўлмаган "машқлар" дан фойдалансалар. Ўйинчилар тўғри қарорларни тез-тез қандай қабул қилишни ўрганишлари учун улар доимо ўйин билан боғлиқ вазиятларга дуч келишлари керак. Бу мураббийга ўз ўйинчиларини тўғри ечимга ёъналтириш ва ўйинда юзага келадиган муаммоларни ҳал қилишда ёрдам беради.
Хуллас, ижодкор ёш футболчиларни топиш ва уларнинг яратувчанлик қобилиятларини янада шакллантириш учун эскича, реал ҳолатда майдонда амалга ошмайдиган машғулотлар ва кўрсатмалардан воз кечилса, мураббийларимиз олдинга қадам қўйган бўладилар. Аммо мураббийларнинг ишига аралашиб, уларга босим ўтказиб ижодкор ўйинчиларнинг ўрнига катта саҳнага чиқиб нима қилишни билмай қоладиган пулдор-у амалдор акахонларимизнинг сохта, зўраки “иқтидор”ли болалари майдонга тушаверса, камида икки қадам орқага кетамиз. Бизнинг чекинишимиз эса рақибларимизга нақадар қўл келаётганлигини афсуски, фақатгина томоша қилиб турибмиз. Илтимос, томошабинликни йиғиштирайлик.
Эркин Содиқов
Матнда хатолик топсангиз, ўша хатони белгилаб, бизга жўнатинг (Ctrl + Enter).
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
