«A» Seriyaning eng qiziqarli va katta tarixga ega jamoalaridan biri — Turinning «Yuventus»i, oxirgi yillarda turli qiyinchiliklarga duch kelgan. Ushbu klub o‘z tarixi davomida 36 marotaba chempionlikka erishgan va Italiya futbolining ramziy belgisiga aylangan. Ammo Tiago Motta ketganidan so‘ng, jamoa taktik jihatdan parchalanib, bir necha mavsum davomida kutilgan natijalarni berolmay kelgan. O‘tgan mavsumda rahbariyat jamoani saqlab qolish uchun Igor Tudorga murojaat qildi. Bu qaror ko‘pchilik uchun kutilmagan va hatto noto‘g‘ri ko‘rindi, chunki har ikki murabbiyning uslubi mutlaqo qarama-qarshi edi. Motta futbolchilarning pozisiyalarni doimiy ravishda almashtirishiga asoslangan murakkab futbolni qo‘llagan bo‘lsa, Tudor esa fizika va uzluksiz yugurishni asos qilib olgan. Letta davrida Tudor o‘zining klubda qolishi yoki ketishi mumkinligini bilmaydi. Rahbariyat turli variantlarni ko‘rib chiqdi, ammo yakunda hech kim bilan kelishuvga erishilmadi va mavsum Tudor qo‘lida boshlandi. Biroq oktyabr oyida jamoa yomon natijalar ko‘rsatganidan so‘ng, uni ishdan olib, proyektni Luchano Spallettiga topshirishga qaror qilindi. Bu yana bir muhokama qilingan tanlov edi, chunki Spalletti Italiya terma jamoasida murakkab taktik modellarni samarali joriy qila olmagan va «Yuve»da Motta misoli orqali ko‘rilganidek, asosni barpo etish uchun ko‘p vaqt yo‘q edi. Shu bilan birga, klub muxlislari orasida Spallettiga ishonch va shubha ham bir-birini to‘ldirib turgan.
Spallettining tezkor ta’siri
Spalletti, sobiq «Zenit» murabbiyi, jamoani tezda o‘z uslubiga moslashtirdi. U total futbol konsepsiyasiga asoslanib, futbolchilarning roli va harakatlarini qayta taqsimladi. O‘rtacha hisobda, Spalletti qo‘li ostida «Yuventus» har o‘yinda 2,1 ochko bilan ochko to‘playdi va ochko to‘plash sur’ati bo‘yicha «A» Seriyada 3-o‘rinni egalladi. Bu natija Spallettining maydondagi taktik o‘zgarishlari va futbolchilarni erkin harakatlanishga o‘rgatishining samarasi edi.
Uning asosiy prinsipi — futbolchilarni vaziyatga mos harakatlanishga o‘rgatish, fikrlash va tez qaror qabul qilish qobiliyatini rivojlantirish. Shu orqali jamoa pressing va hujumda raqiblar uchun noaniq holatlar yaratadi, shu bilan birga o‘z himoyasini mustahkamlaydi.
Formatdagi o‘zgarish
Birinchi qadam sifatida Spalletti formasiyani o‘zgartirdi: uchta markaziy himoyachidan to‘rtlikka qaytdi. Unga ko‘ra, himoyachi va yarim himoyachilarning vazifalari qayta taqsimlandi, maydonda futbolchilarning erkin harakatlanishi va vaziyatga tez moslashishiga e’tibor qaratildi.
Bild-ap jarayonida Lokatelli, redjista vazifasini bajarib, markaziy himoyachilar orasiga tushib, hujumlarni chuqurdan boshlaydi. Qanot himoyachilari Kambyazo va Kalulu yuqoriroq ko‘tariladi va natijada birinchi bosqichda tanish uchlik himoyachi shakllanadi. Shu bilan birga, futbolchilar zona almashtirish orqali raqiblarni adashtirish va hamkorlar uchun bo‘sh maydon ochish imkoniga ega bo‘ladi.
«Yuve» Spalletti qo‘li ostida «A» Seriyada pressing intensivligi bo‘yicha 6-o‘rinni egallaydi. U hududiy pressingga ustunlik beradi, shu bilan birga ba’zi hollarda personal oriyentirlardan ham foydalanadi — masalan, «Roma»ga qarshi.
Relyasion futbol va total futbol merosi
Bu uslub relyasion futbol deb ataladi. Unda futbolchilar pozisiyaga qat’iy bog‘lanmaydi, vaziyatga mos harakat qiladi va universal funksiyalarni bajaradi. Bu Rinus Mixels va Yoxan Kroyfning total futbol konsepsiyasiga yaqin, ammo zamonaviy futbol talablariga moslashtirilgan.
Ushbu uslubda asosiy narsa — futbolchilarning maydonni to‘g‘ri tushunish qobiliyati va tez qaror qabul qilish salohiyati. Ular pozisiyani erkin o‘zgartirib, vaziyatni tahlil qiladi va tez harakat qiladi. Bu zamonaviy futbolda taktik va texnik o‘sish uchun asosiy omil hisoblanadi.
Kalit futbolchilar va universallik
Spalletti jamoasining asosiy figuralaridan biri — Ueston Makkenni. Nominal markaziy yarim himoyachi sifatida u ba’zi uchrashuvlarda markaziy hujumchi («to‘qqizlik») vazifasini bajaradi. So‘nggi bir necha oyda u yarim himoyachilar orasida eng ko‘p gol urgan futbolchiga aylandi (7ta gol).
Kopmeyners eski vazifalariga qaytdi va hujumda boks-tu-boks pozisiyasida faol harakat qiladi. Lokatelli redjista vazifasini mukammal bajaradi va hujumlarning ritmini nazorat qiladi. U progressiv paslar bo‘yicha ligada eng yuqori ko‘rsatkichlarga ega (90 daqiqaga 14,64 pas), shuningdek, markaziy himoyachilar orasida hujumlarni boshlaydi va imkoniyatlar yaratadi.
Kenan Yildiz esa final qismida ijodkorlikni namoyon qilib, jamoa uchun muhim epizodlar yaratadi. Uning harakatlari, ba’zida Alessandro Del Pyeroning o‘yinini eslatadi va vizual tomondan jamoaga qo‘shimcha ta’sir qiladi.
Taktik jihatlar va natijalar
Spalletti futbolchilarni maydonda erkin harakatlanishga o‘rgatdi, hujum va himoyani uyg‘unlashtirdi va jamoani zamonaviy, dinamik va ko‘rkam futbolga yo‘naltirdi. «Yuventus» muxlislari uchun bu nafaqat natija, balki vizual tomondan ham ta’sirli uslubdir.
Har bir o‘yinda futbolchilarning erkin harakati va zona almashishi raqiblar uchun noaniq holatlar yaratadi, bu esa hujum imkoniyatlarini kengaytiradi. Shuningdek, pressing orqali raqibni to‘xtatish va tizimli himoyani ta’minlash Spalletti jamoasining asosiy xususiyatiga aylandi.
Klub kelajagi va strategiya
Spalletti futbolchilarni motivasiyalash va ularni klubda qolishga undashga ham e’tibor qaratmoqda. U jamoaga natija beradi va shu bilan birga kelajakni shakllantirib, barqaror rivojlanish uchun asos yaratadi. Klubning jamoa muddati uzoq va uzluksiz rivojlanish strategiyasi Spalletti bilan uyg‘unlashib, «Yuve»ni yana chempionlik uchun kurashga tayyorlayapti.
Hozirgi paytda Spalletti qo‘l ostidagi «Yuventus» zamonaviy, erkin harakat qila oladigan va taktik jihatdan boy futbol ko‘rsatmoqda. Ushbu uslub jamoa uchun nafaqat natija, balki «A» Seriyada yangi total futbol davrining boshlanishi sifatida baholanadi.
M.PO‘LATOV tayyorladi
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
