Nigeriya terma jamoasi to‘rtinchi marta Afrika kubogini yutishi mumkin. Finalda “burgutlar” turnir mezboni Kot-d'Ivuar bilan uchrashadi. Oddiy muxlis Nigeriya haqida nimani biladi? Albatta, uning uchun Viktor Osimxen o‘ynaydi. Ammo jamoani hal qiluvchi bahsga “Napoli” forvardi emas, qanot hujumchisi Ademola Lukman tortdi. Yarim himoyachi qanday qilib “Atalanta”da ham xuddi shunday o‘yin ko‘rsatib, terma jamoa yetakchilaridan biriga aylandi?
Lukman 1997 yilda Londonda tug‘ilgan va butun futbol ta’limini Angliyada olgan. Ademola “Vaterlo” va “Charlton” yoshlar tuzilmalarida o‘ynagan va 2015 yilda ikkinchi klubda debyut qilgan. Lukman ikki yil davomida "Charlton"da o‘ynadi va 2017 yilning qishida vinger "Everton"ga taxminan 9 million yevro evaziga o‘tdi. Ular Ademolaning texnik va tezkor fazilatlarini qadrlashdi. Shu bilan birga, Lukman Angliya yoshlar terma jamoalariga ham jalb qilingan (2016 yildan 2019 yilgacha) 2017 yilda u inglizlar bilan U-20 jahon chempioni bo‘lgan.
APLda yangi yulduz paydo bo‘layotgandek edi. Qolaversa, Angliya terma jamoasi ham kuchaytiriladi. Lekin yo‘q. Liverpulda yarim himoyachi hech qachon asosiy o‘yinchiga aylanmadi va vaqti-vaqti bilan o‘yin vaqtini oldi.
2017/2018 yilgi mavsum o‘rtalarida iqtidorlar bilan ishlashni biladigan "RB Leypsig" jamoasiga ijaraga berildi. Germaniyada 11 o‘yinda 5 ta gol urdi va “Everton”ga qaytdi. 2018/2019 yilgi mavsumda Lukman barcha musobaqalarda 24 ta o‘yin o‘tkazdi, ammo faqat bir marta gol urdi.
Ajablanarlisi shundaki, “RB Leypsig” futbolchi uchun 2019 yilning yozida uning uchun “Everton”ga 18 million yevro to‘lagan. Lukmanning Germaniyada ijara bo‘yicha munosib o‘yin ko‘rsatishi ta’sir qilgan bo‘lsa kerak. Biroq, Ademola mavsumni yomon o‘tkazdi: u barcha turnirlarda bor-yo‘g‘i 11 o‘yin o‘tkazdi, bir marta ham gol ura olmadi.
O‘shanda “RB Leypsig”ni boshqargan Yulian Nagelsmann inglizning o‘yinidan deyarli qoniqish hosil qilmadi va u ikki mavsumga Premyer-ligaga ijaraga yuborildi: 2020/2021 yilgi chempionatda “Fulxem”da, keyingi mavsumda “Lester”da o‘ynadi. Ademola har ikki klubda muntazam o‘ynadi va statistika ko‘nglini to‘ldirmadi. “Fulxem”da 35 o‘yinda (4+4) ochko jamg‘argan bo‘lsa, “Lester”da esa 42 ta o‘yinda 8 ta gol urdi va 5 ta golli uzatmani amalga oshirdi. 2022 yilning yozida esa uning uchun “Atalanta” xaridor bo‘ldi.
Bergamoliklar vingerni “RB Leypsig”dan 9,2 million yevroga sotib olishdi va bu transferdan deyarli afsuslanishmadi. O‘zining birinchi mavsumidayoq Ademola mavsumning 33 uchrashuvida 15 ta gol urdi va 8 ta golli uzatmani amalga oshirdi. "Atalanta" bosh murabbiyi Jan Pyero Gasperini Lukmanga ishondi va uni o‘zini butunlay o‘yinga bag‘ishlashga majbur qildi.
Shuningdek, "Atalanta" murabbiyi Lukman uchun yangi rol o‘ylab topdi. Agar ilgari u faqat vinger sifatida ko‘rilgan bo‘lsa, Jan Pero undan ikkinchi hujumchi sifatida foydalangan. Lukman to‘p bilan kamroq vaqt o‘tkazdi, ammo raqib darvozasiga tahdid solishi mumkin bo‘lgan joylarni izlashni o‘rgandi.
2022/2023 yilgi mavsum oldidan Ademola o‘zi uchun muhim qaror qabul qildi: u Angliya terma jamoasida o‘ynashdan bosh tortdi, Nigeriya terma jamoasida o‘ynashga rozi bo‘ldi. Lukmanning o‘zi Angliyada tug‘ilgan va yashagan bo‘lsa-da, uning ota-onasi etnik nigeriyaliklar, shuning uchun FIFA unga sport fuqaroligini o‘zgartirishga ruxsat berishda muammoga duch kelmadi. Debyut 2022 yilning mart oyida Gana bilan jahon chempionati saralash o‘yinida bo‘lib o‘tgan.
2023/2024 yilgi mavsumda Lukman o‘z darajasini saqlab qolishda davom etmoqda. Ademola gol+pas tizimi bo‘yicha A Seriyada ikkinchi "Atalanta" futbolchisi 18 uchrashuvda 10 (7+3) ochko to‘plagan. Faqat Charlz De Katelareda ko‘proq (11). Garchi Gasperini o‘z futbolchisidan har doim ham mamnun emas.
Nigeriya terma jamoasi 2023 yilgi Afrika kubogiga asosiy favoritlardan biri sifatida yo‘l oldi. Xo‘sh, ommaviy axborot vositalari va muxlislar, tabiiyki, Viktor Osimxenni jamoaning asosiy yulduzi sifatida ajratib ko‘rsatishdi. Vaholanki, aynan Lukman terma jamoadagi eng sermahsul futbolchiga aylandi (finalgacha). Nigeriya terma jamoasi bosh murabbiyi Xose Pereyro Ademola uchun qulay bo‘lgan 3-4-2-1 sxemasidan foydalanadi va u hujumchi sifatida o‘ynadi. Lukman uchta gol urdi (ikkitasi 1/8 finalda Kamerun darvozasiga – 2:0, shuningdek, Angola darvozasiga gol – 1:0). Ekvatorial Gvineya bilan guruh bosqichining 1-tur uchrashuvida esa golli uzatmani amalga oshirdi. Osimxen esa bitta gol va bitta golli uzatmaga ega.
Nega Lukman bunchalik yaxshi? Gap nafaqat pozisiyada, balki Nigeriya terma jamoasining o‘yini haqida ham. "Burgutlar" ikkinchi qavatda yaxshi o‘ynaydigan qarshi hujumga o‘tadigan jamoa. Va bu yerda Lukmanning mahorati to‘liq namoyon bo‘ladi: tezlik va texnika Gasperinidan olingan taktik bilimlar bilan bog‘langan. Lekin Ademola pozision hujumda ham foydali.
Lukman oxir-oqibat Nigeriya bilan finalga chiqdi va turnirda imkon qadar uzoq vaqt qoldi. Endi mamlakat tarixidagi to‘rtinchi Afrika kubogini yutish imkoniyati mavjud.
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
