Bellingem hali «Real Madrid»da debyut qilgani yo‘q, lekin hozirdanoq klubga yordam bermoqda: Marca xabariga ko‘ra, u madridliklar tarkibida legioner o‘rnini egallamaslik uchun Irlandiya pasportini olgan.
Ha, Jud Angliyada tug‘ilgan, ammo otasining ota-onasi Irlandiyadan. Hammasi qonun bo‘yicha.
Nima uchun Irlandiya pasporti Ispaniya hududiga erkin ta’sir qiladi?
Hammasi oddiy: Irlandiya fuqaroligi Bellingemni Yevropa Ittifoqi futbolchisi sifatida ro‘yxatdan o‘tkazish imkonini beradi.
Yo‘q, Irlandiya Buyuk Britaniyaning bir qismi emas, lekin geografik va tarixiy jihatdan Buyuk Britaniya bilan bog‘liq. Irlandlar Yevropa Ittifoqida qolishdi, shuning uchun futbol nuqtayi nazaridan ularning pasporti Britaniyanikidan ko‘ra muhimroq. Bu faqat futbolda emas. Yevropa Ittifoqi bilan ish orqali bog‘langan oddiy britaniyaliklar uchun ham bu hayotni osonlashtiradi.
Daily Mail va BBCtomonidan 2016 yilda olib borilgan tadqiqotlarga ko‘ra, Angliyada har to‘rt kishidan biri irlandiyalik ildizlarga ega. Misol uchun, Xarri Keynning bobosi va otasi Galveydan, Jek Grilish esa hatto Irlandiyaning yoshlar terma jamoalarida ham o‘ynagan.
Ispaniyada limit qanday ishlaydi?
Qiziqarli fakt: mamlakatlari Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lmagan, lekin Yevropa Ittifoqi bilan alohida assosiasiya shartnomasiga ega bo‘lgan futbolchilar La Ligada legioner hisoblanmaydi.
La Liga qoidalariga ko‘ra, har bir liga jamoasi Yevropa Ittifoqi fuqaroligida bo‘lmagan ko‘pi bilan uchta futbolchini bu ittifoq fuqaroligiga kiritishi mumkin. Ilgari bu kvotani Eder Militao, Rodrigo va Vinisius egallagan va uchalasi ham Ispaniya pasportini olgan. Ispaniyada hatto maxsus atama ham bor - «ekstrocomunitario», ya’ni Yevropa Ittifoqi pasportida bo‘lmagan o‘yinchi. Breksit tufayli Buyuk Britaniya fuqaroligiga ega bo‘lgan futbolchilar ham kvotaga tushadilar, biroq ispan klublari bilan shartnomani qonuniy ko‘rinishga keltirgunga qadar bir qator istisnolar mavjud. Masalan, Garet Beyl va Kiran Tripyer legioner hisoblanmaydi.
Cotonou kelishuviga, Yevropa Ittifoqi va Afrika mamlakatlari, shuningdek, Karib havzasi va Tinch okeani mintaqasi mamlakatlari o‘rtasidagi strategik sheriklikka ko‘ra bu yerdagi futbolchilar ham limitdan chiqmaydi. Misol uchun, Madridga borishi haqida mish-mishlar tarqalayotgan kanadalik Alfonso Devis Ispaniyada xorijlik futbolchi emas – u Liberiya fuqaroligiga ega, bu kelishuv bo‘yicha to‘g‘ri. Futbol federasiyasi va La Liga reglamentida mahalliy futbolchilar uchun hech qanday qoidalar yo‘q, ammo UYEFA turnirlari uchun arizada 8 nafar mahalliy futbolchi bo‘lishi shart bo‘lgan qoida mavjud.
UYEFA «mahalliy»larni ikki toifaga ajratadi:
• Klubda o‘qitilganlar - 15 yoshdan 21 yoshgacha klub uchun ketma-ket 3 mavsum davomida doimiy (ijarasiz) ro‘yxatdan o‘tganlar.
• Assosiasiya tomonidan tayyorlangan – 15 yoshdan 21 yoshgacha bo‘lgan, hozirgi klubi vakili bo‘lgan mamlakat federasiyasi jamoalarida 3 mavsum (to‘xtovsiz yoki uzilishlarsiz bilan) ro‘yxatdan o‘tgan futbolchilar.
Ularning millati va hozirgi yoshi muhim emas, lekin quyi toifadagi jamoalarda o‘tkazgan mavsumlari hisobga olinadi. Asosiysi, bir xil federasiya vakili bo‘lish.
Muhim: 8 nafar o‘z mamlakatida o‘sgan futbolchidan 4 nafari klubda tarbiyalangan bo‘lishi kerak. Shu bilan birga, Assosiasiya tomonidan tayyorlangan o‘yinchilar soni muhim emas, ular 4 ta bo‘lishi mumkin yoki umuman bo‘lmasligi ham mumkin.
«Real Madrid» Endrik uchun kvotani qanday ishlatdi?
Ha, kvotalardan birini kelasi yozda keladigan «Palmeyras»ning mega-iqtidorli hujumchisi 17 yoshli Endrik saqlab qolgan. Ammo Bellingem legioner deb e’lon qilingan taqdirda ham bu Endrikka to‘sqinlik qilolmaydi. Hozir «Real»da uchta legioner uchun joy bo‘sh. Endrik ulardan birini egalladi. Braziliyalik Rayner ham hisobda bor, lekin klub unga ishonmaydi va uni ijaraga bermoqchi. Shuningdek, lateral Vinisius Tobias ham hisobda, lekin u ikkinchi jamoada ro‘yxatdan o‘tgan.
Qizig‘i shundaki, Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lmagan futbolchilar uchun qattiq shartli kvota faqat La Ligada ishlaydi. Qirol kubogi va Ispaniya Superkubogida cheklovlar yumshoqroq – Yevropa Ittifoqi fuqaroligisiz maydonda yetti nafargacha futbolchi o‘ynaydi.
Ilgari La Ligada tartib qiyinroq edi. 1974 yilga qadar, agar qo‘sh fuqarolik yoki ispan ildizi bo‘lmasa, hattoki yevropalik legionerlar ham Ispaniya chempionatida o‘ynay olmas edi. Yoxan Kroyffning «Barselona»ga o‘tishi bilan hamma narsa o‘zgardi, uning muvaffaqiyati tufayli har bir jamoaga ikkitadan xorijlikka ruxsat berildi. 1990 yilda cheklov uchtaga tushirildi.
1995 yilda esa Bosmanning inqilobiy boshqaruvi joriy etildi - barcha yevropaliklar ittifoqning istalgan jamoasida erkin o‘ynashlari mumkin edi.
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
