"Chelsi" transfer bozorida kam byudjet bilan ishlayotgan klublar qatoriga kirmaydi. Ammo egasi almashganidan keyin London klubining xarajatlari misli ko‘rilmagan darajaga yetmoqda. "Ko‘klar" bu yozda birgina Moyzes Kaysedo uchun Premyer-liga rekordi - 115 million funt to‘lagan.
Bunga Romeo Lavia uchun “Sautgempton”ga to‘langan 55 million funt sterlingni qo‘shing, shuningdek, “Kristal Pelas”dan Maykl Olise va "Manchester Siti"dan Koul Palmerning xaridlari, "Chelsi" tez orada 1 milliard funt sterlinglik nuqtadan oshadi. Todd Boyeli kelishi bilan “ko‘klar” o‘z tarkibini tuzish uchun shuncha mablag‘ sarfladilar. Va bu faqat 1 yil ichida. Mantiqan shunday savol tug‘iladi: “ko‘klar” qanday qilib o‘zlarining ulkan transfer xarajatlari bilan moliyaviy qoidalardan qutulishga muvaffaq bo‘lishadi?
Londonliklar foydalanadigan aniq, ammo qonuniy yechimlardan biri bu yangi o‘yinchilarga juda uzoq muddatli shartnomalar berishdir. O‘tgan yozda Uesli Fofana 7 yillik shartnoma imzoladi, keyinroq kelganlar Badiashile, Fernandes, Mixail Mudrik va Noni Madueke bilan ham yetti yarim yildan sakkiz yarim yilgacha bo‘lgan shartnomalar imzolandi.
Buxgalteriya hisobi va moliyaviy feyr-pley nuqtai nazaridan, bu "Chelsi" har bir boshlang‘ich transfer narxini har bir shartnoma muddati davomida taqsimlashi mumkinligini anglatadi, bu jarayon amortizasiya deb nomlanadi. Biroq, bu bo‘shliq yopilmoqda: UYEFA yozdan boshlab yangi transfer shartnomalari uchun besh yillik cheklovni joriy qildi va Premyer-liga ham shunga o‘xshash bo‘lishi mumkin.
O‘tgan mavsum “ko‘klar” uchun maydonda va undan tashqarida falokat bo‘ldi. Ular uchta turli murabbiyni ko’rishdi va Premyer-ligada 12-o‘ringa tushib ketishdi, katta tarkib asosiy muammoga aylandi. Bu esa londonliklarning Yevropa musobaqalariga umuman chiqa olmasligiga olib keldi - bu darajadagi va bunday moliyaviy imkoniyatlarga ega klub uchun katta omadsizlik.
Ammo bularning barchasining ijobiy tomoni bor edi. UYEFA musobaqalarida qatnasha olmagani "Chelsi" hech bo‘lmaganda hozircha Yevropa futboli boshqaruv organi qoidalarini chetlab o‘tadigan joylarda ishlay olishini anglatadi. Bu “ko‘klar”ga vaqt berdi, garchi ular keyingi mavsumda Chempionlar ligasiga qaytishga umid qilsalar ham. Bir yil ichida ular xohlasalar ham, shunchalik ko‘p pul sarflashlari dargumon.
Katta transfer bozoridagi harajatlarga qaramay, “Chelsi”ning yangi rahbarining asosiy maqsadlaridan tarkibni sezilarli darajada qisqartirish va futbolchilarni sotish orqali pulni tejash edi. Bu yozda “ko‘klar” katta tozalashni amalga oshirdi. Kristian Pulishich, Kay Xavers, Meyson Maunt, Mateo Kovachich, Kalidu Kulibali va Eduard Mendi kabi 13 nafar futbolchi London klubini doimiy ravishda tark etdi.
"Chelsi" bu kelishuvlardan 200 million funt sterlingga yaqin daromad topdi. Ularning asosiy afzalligi shundaki, amortizasiya qilingan kiruvchi transferlardan farqli o‘laroq, ko‘plab sotuvlar shunday tuzilganki, “ko‘klar” darhol ular uchun mablag‘ oladilar. Yoki kamida bir yil ichida.
Katta nomga ega va katta shartnomalarga ega bo‘lgan futbolchilardan qutulish "Chelsi"ga yangi, tejamkor maosh tizimini joriy qilish imkonini berdi. So‘nggi paytlarda 25 yoshgacha bo‘lgan o‘yinchilarning shoshqaloqligi qisman ularning pastroq asosiy maoshga rozi bo‘lish istagi bilan bog‘liq. “Ko‘klar” ham uzoq muddatda o‘zlarini himoya qilishga harakat qilmoqda. Agar transfer amalga oshmasa, futbolchining maoshi nisbatan past bo‘lgani uchun uni qayta sotish qiyin bo‘lmaydi.
Ehtimol, londonliklar hozirda o‘z bizneslarini moliyaviy feyr-pley qoidalariga muvofiq imkon qadar yaqindan olib borishga harakat qilishmoqda. Ular, oqibatlarini keyinroq bartaraf etishni rejalashtirishadi. "Chelsi" uzoq vaqtdan beri izlayotgan yangi darvozabon va hujumchidan tashqari, ularda ko‘plab iqtidorli yosh o‘yinchilar borligini hisobga olsak, hech bo‘lmaganda keyingi 2 transfer oynasida yangi o‘yinchilarga ko‘p pul sarflashlari shart emas.
2021/22 yilgi mavsumda londonliklar koronavirus pandemiyasi tufayli 156 million funt sterling, o‘tgan yili esa 121 million funt sterling yo‘qotishgan. "Chelsi" 2024 yilgacha joriy transfer davridagi yo‘qotishlarni qayd etadimi yoki yo‘qmi, ko‘rish kerak, ammo "ko‘klar" moliyaviy feyr-pley talablariga javob berish va yaqin kelajakda regulyatorlarning mumkin bo‘lgan sanksiyalaridan qochish uchun baribir o‘z qoidalarga moslashishi kerak.
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
