1998 yil yozi. Marsel. Mahalliy prefekturalardan biriga bir yigit mahalliy futbol jamoasining orqa tomonida "8" raqami yozilgan oq futbolkada keldi. U uzoq navbat kutdi va nihoyat olti yil kutgan qog‘ozini oldi: taksi haydovchilik guvohnomasi. Bu filmning birinchi sahnalaridan biri bo‘lib, 90-yillarda o‘sgan barcha o‘g‘il bolalar tomosha qilgan ko‘rinadi. Ko‘p o‘tmay Daniel Morales (bu shu haydovchining ismi edi) pompalangan Peugeot 406 ruliga o‘tirdi va mijozlar va yangi sarguzashtlarni qidirishga tushdi.
Men uchun "Taksi" filmlari bolaligim va o‘smirligimning ajralmas qismidir. Komediya seriali Lyuk Besson tomonidan yaratilgan. Mashhur rejissyor loyihada ssenariy muallifi va prodyuser sifatida ishlagan. Franshizaning birinchi qismi Fransiya jahon chempionatiga mezbonlik qilgan yili chiqarilgan. Film o‘sha davr futboli ruhi bilan sug‘orilgan. Daniel ishtiyoqli muxlis bo‘lib chiqadi. Birinchi filmning epizodlaridan birida u va flegmatik inspektor Emilyen amalga oshmagan bolalik orzulari haqida gapirishadi. Morales shunday deydi: "Ba’zida siz hujumchi sifatida o‘ynashni xohlaysiz, lekin ular sizni to‘p sifatida ishlatishadi" Aytgancha, qiziq fakt: "Taksi"ni suratga olish uchun "Formula-1"da ishlagan operatorlar taklif qilingan. Ajablanarli darajada ajoyib bo‘lib chiqdi: tez haydash bilan ko‘plab sahnalar shabadaga o‘xshardi. Film ajoyib saundtreklar bilan to‘ldiriladi, ularning aksariyati haqiqiy xitlarga aylandi.
Birinchi film juda muvaffaqiyatli chiqdi: kassa tushumlari 8 million dollarlik byudjetga nisbatan 210 million dollarni tashkil etdi. Filmni suratga olishni davom ettirishga qaror qilindi. Ikkinchi qismda Daniel "Marsel" futbolkasini "10" raqami va "Zidan" familiyasi bilan Fransiya terma jamoasi libosiga almashtirdi. O‘shanda fransuzlar jahon chempionatidagi g‘alabasini nishonlayotgan edi. Zizu xalqning bosh qahramoniga aylandi: u Braziliya bilan final o‘yinida dubl qayd etdi va o‘z jamoasiga jahon chempionatidagi ilk oltin medalni keltirdi. Yetakchi aktyor Sami Naceri (o‘sha Daniel) haqiqiy hayotda futbolni yaxshi ko‘rardi. Aktyorning aytishicha, u Lyuk Bessonni kino qahramoni uchun aynan shunday futbolka tanlashga ishontirgan. Agar birinchi bo‘limda Marsel polisiyasi nemis "Mercedes" to‘dasi bilan to‘qnash kelgan bo‘lsa, ikkinchisida jasur va biroz kulgili komissar Jiber va uning qo‘l ostidagilari yaponiyalik yakuza guruhi a’zolari bilan jang qilishadi. Daniel ushbu filmda to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘plamda yig‘ilgan o‘sha oq Peugeot 406 ni haydadi. "Taksi 2" tomoshabinlarni ta’qiblar va ko‘p sonli avtomobillar yordamida ajoyib stunlar bilan xursand qildi. Sahnalardan birini suratga olish vaqtida operator Alen Dyutarte vafot etdi. Kaskadyor boshqarayotgan mashina qutilar uyumiga qulashi kerak edi, biroq rejalashtirilganidan uzoqroqqa uchib ketdi. Dyutarte boshidan jarohat olgan va keyin vafot etgan.
Kult franshizasining uchinchi qismida Daniel, Emilyen va ularning o‘rtoqlari Santa Klauslar kiyingan banditlarga qarshi kurashadilar. Komissar Jiber, futboldan uzoq odam, La Provence gazetasini bir epizodda o‘qirdi.
Birinchi sahifada biz Jiberning o‘zini suratini ko‘ramiz, u teskari polisiya nishonini ko‘rsatmoqda, o‘ng tomonda esa Fransiya - Jazoir o‘yini haqida eslatma bor. Maqola muallifi o‘sha o‘yinni ramziy ma’no deb ataydi. Ma’lumot 2001 yilda bo‘lib o‘tgan o‘rtoqlik o‘yini bo‘lishi mumkin, unda fransuzlar "Stad de Frans"da 4:1 hisobida raqiblarini mag‘lub etishgan. Bu Jazoir Fransiyadan mustaqillikka erishgan 1962 yildan buyon terma jamoalar o‘rtasidagi ilk uchrashuv edi. O‘yindan oldin futbolchilar "tinchlik elchilari" sifatida tanishtirildi, biroq ko‘pchilik muxlislar Fransiya madhiyasini kuylashdi. 76-daqiqada olomon muxlislar maydonga bostirib kirishdi va o‘yin to‘xtatilishiga to‘g‘ri keldi. O‘shandan beri Fransiya va Jazoir terma jamoalari boshqa hech qachon o‘zaro o‘ynamagan.
Franshizaning to‘rtinchi qismi, ehtimol, eng futbol mavzusi edi. Jiber va Emilyen mas’uliyatli vazifani oldi - "Marsel"ning yangi yulduzi Jibril Sisseni "Velodrom" stadioniga kuzatib qo‘yish. Fransiyalik hujumchi filmda o‘zini o‘ynadi. Jiber o‘yinchini ko‘rib-bilmagan va uni mehmonxonada uchratib, uni koreyalik qochqin deb bilgan. Stadionga ketayotib, Emilyen Jibrilga komissarning futbol haqida hech narsa bilmasligini, baliq ovlashni afzal ko‘rishini tushuntirdi. Kortej avariyaga uchradi, Sissening debyut uchrashuviga chiqish imkoniyati nolga yaqinlashdi. Ammo Daniel yana yordamga keldi (to‘g‘rirog‘i yetib keldi). Taksi haydovchisi futbolchini atigi yetti daqiqada "Velodrom"ga olib ketdi. Mashina to‘g‘ri futbol maydoniga kirib keldi. Daniel va Emilyen o‘yinni to‘g‘ridan-to‘g‘ri u yerdan - markaziy tribunadan kuzatib borishni xohlashdi, biroq hakam o‘z do‘stlariga sariq kartochka ko‘rsatishga va’da berib, tribunaga o‘tishni so‘radi.
Sisse aslida o‘sha yillarda "Marsel"da o‘ynagan (film 2007 yilda chiqarilgan). Klub bilan ikki mavsum o‘tkazdi va 78 o‘yinda 37 gol urdi. U hech qanday unvon yutmagan, lekin u filmlarda rol o‘ynagan.
Muxlislar bilan to‘lgan "Velodrom"ga tashrif buyurganimizdan so‘ng, keyingi sahna bizni Marsel ko‘chalariga olib chiqdi. Shahar aholisi, kattalar ham, bolalar ham Black Eyed Peas tomonidan ijro etilgan "Pump It"ning olovli xitiga to‘pni ishtiyoq bilan tepishdi.
Filmdagi ikki bosh qahramonning farzandlari ham futbol o‘ynashgan. Danielning o‘g‘li maydonda o‘zini ancha tajovuzkor tutdi - otasi bolani kamida uch daqiqa turishga va qizil kartochka olmaslikka ko‘ndirgan. Emilyen o‘g‘liga o‘yin oldidan katta himoya kostyumini kiydirdi. Inspektor boladan juda xavotirda edi va uni giperhimoya bilan o‘rab oldi. "Asosiysi to‘pga tegmang, - deb tushuntirdi Emilyen, - agar to‘p sizga yetib kelsa, darhol uni teping va qaysi yo‘nalishga tepishingiz muhim emas".
Ushbu filmda Marsel polisiyasi Yevropadagi eng xavfli jinoyatchilardan biri – belgiyalik Albert van den Boshni polisiya bo‘limida saqlashga harakat qilgan. Har doimgidek, unchalik muvaffaqiyatli emasligi ma’lum bo‘ldi. Ammo oxir-oqibat yaxshilik g‘alaba qozondi va qaroqchilar panjara ortiga tushishdi.
Bu ajoyib Marion Kotiyyar (Danielning sevgilisi, keyin esa rafiqasi Lili Bertino rolini o‘ynaydi) franshizda ishtirok etmagan birinchi filmdir.
Filmning asosiy saundtreklaridan biri "Génération Taxi" qo‘shig‘i mashhur fransuz reperi El Matador tomonidan ijro etildi. Agar siz hali bu trekni eshitmagan bo‘lsangiz, uni juda tavsiya qilaman. Aytgancha, marsellik ijrochida ushbu xor bilan "Ballon d'or" - "Oltin to‘p" olovli futbol qo‘shig‘i bor:
"Meni Zizu, Kaka, Krishtianu Ronaldu, Maradona, Papen yoki Rivaldo deb chaqiring.
Menga mikrofon bering, men jamoam uchun qo‘shiq aytaman. Men sportni yaxshi ko‘raman.
"Oltin to‘p"ga umid qilib, gol uraman
Meni Pele, Figu yoki Shevchenko deb chaqiring, men Ronaldinyo kabi o‘ynayman.
Menga mikrofon bering, men jamoam uchun qo‘shiq aytaman. Men sportni yaxshi ko‘raman.
"Oltin to‘p"ga umid qilib, gol uraman.
Aytgancha, Naserining o‘zi ham bir muncha vaqt Rossiyada yashagan. 2019 yilda u Vera Sokolova rejissyorligidagi "Tumanda ketdi" mistik dramasida rol o‘ynadi. "Rus bo‘lish ruhiy holatga o‘xshaydi. Agar men shu yerda yashasam va shu odamlar orasida bo‘lsam, o‘zimni ruscha his qilaman", — deb aktyor Rossiya fuqaroligini olish mumkinligi haqidagi savolga shunday javob berdi. Oxir-oqibat hujjat unga topshirildi. Ammo biroz boshqacha. Bu turistik shaharlarga chegirma bilan tashrif buyurish huquqini beruvchi "Oltin uzuk" pasporti edi.
Aktyor JCH-2018 o‘yinlarida, jumladan, Lujnikida bo‘lib o‘tgan Rossiya - Ispaniya o‘yinida qatnashgan. U Rossiya futboliga mehr qo‘yishini tan oldi, biroq rossiyalik futbolchilarga maydonda tajovuzkorlik yetishmayotganini ta’kidladi. Xo‘sh, kim u bilan bahslasha oladi?
E’tiboringiz uchun rahmat!
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
