AQSHning Los Anjeles shahrida Jahon chempionati bahslari davom etmoqda. Dushanba kuni Eron va Yangi Zelandiya terma jamoalari maydonga tushdi. O‘yin 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlandi. Ammo bu safar muxlislarning e’tibori futbolga emas, stadiondagi siyosiy noroziliklarga qaratildi.
Bu o‘yin atrofida juda katta siyosiy voqealar yuz berdi. Ma’lumki, fevral oyida AQSH va Isroil Eronga hujum qilgan edi. O‘yindan bor-yo‘g‘i bir kun oldin bu urushni to‘xtatish bo‘yicha tinchlik kelishuvi e’lon qilindi. Eronlik futbolchilar ana shunday og‘ir va ziddiyatli vaziyatda AQSHga borishdi. Ular bunga qadar qo‘shni Meksikada mashg‘ulot o‘tkazib kelayotgan edi.
Los-Anjeles shahrida eronliklar juda ko‘p yashaydi. Ularning aksariyati 1979-yilgi inqilobdan keyin o‘z vatanidan qochib ketgan insonlardir. Shu sababli stadiondagi odamlarning kayfiyati ikki xil bo‘ldi. Bir tomondan, ular Eron milliy jamoasini Jahon chempionatida ko‘rishdan xursand edi. Ikkinchi tomondan esa, Tehron hukumatining harakatlaridan qattiq g‘azabda edi.
Stadiondagi muxlislarning bir qismi o‘z jamoasini tinimsiz qo‘llab-quvvatladi. Ammo ko‘pchilik Eron hukumatiga qarshi ekanini ochiqchasiga ko‘rsatdi. Ular stadionga 1979-yilgacha ishlatilgan eski Eron bayroqlarini ko‘tarib kirishdi. “Sher va quyosh” rasmi tushirilgan bu bayroq hozirda norozilik ramzi hisoblanadi.
Hatto ba’zi eronlik muxlislar raqib jamoa — Yangi Zelandiyaga muxlislik qildi. O‘z futbolchilari to‘pga tekkanda esa hushtak chalib, xalal berishga urindi. Stadion tashqarisida ham yuzlab odamlar hukumatga qarshi plakatlar bilan namoyish o‘tkazdi.
Eron hukumati avvalroq FIFA’ga shart qo‘ygan edi. Ular “Agar stadionga eski bayroqlar kiritilsa yoki shiorlar aytilsa, o‘yinni to‘xtatamiz” deb tahdid qilgandi. Ammo AQSH xavfsizlik xizmati taqiqlangan bayroq ko‘targan muxlislarni hech qanday muammosiz stadionga kiritdi. O‘yin rejadagidek o‘tdi va to‘xtatilmadi. Aslida FIFA qoidalariga ko‘ra, stadionga siyosiy kiyim yoki bayroq olib kirish mumkin emas. Lekin FIFA bu holatga hech qanday chora ko‘rmadi. O‘yinni FIFA prezidenti Janni Infantino o‘z ko‘zi bilan kuzatib bordi.
Stadionda eski bayroq rasmi tushirilgan futbolka kiygan Farhod Jafargad shunday dedi:
“Bu jamoa Eron xalqining jamoasi emas!”
Boshqa muxlislar esa siyosatni chetga surib qo‘yishni so‘radi. Masalan, stadionga kirib borayotgan 57 yoshli Mehdi Jafari shunday dedi:
“Biz vatanimiz bilan faxrlanamiz. Biz bu yerga jamoamizni qo‘llash uchun keldik. Siyosatni unutib, faqat futbolchilarga dalda berishimiz kerak.”
Ma’lumot uchun, Eron terma jamoasi bu musobaqada juda ko‘p to‘siqlarga uchramoqda. Bunga urush va Erondagi namoyishlar sabab bo‘ldi. Ushbu urush oqibatida Eron va Livanda jami 7 mingdan ortiq inson halok bo‘lgan. Mamlakat ichidagi noroziliklarni bostirish paytida ham ko‘plab qurbonlar berilgan.
Siyosiy muammolar sababli Eron futbol federasiyasining hamma xodimlariga ham AQSH vizasi berilmadi. Shu tufayli jamoa o‘z bazasini AQSHdan Meksikaga ko‘chirishga majbur bo‘ldi. Qolaversa, eronlik muxlislar uchun ajratilgan juda ko‘p chiptalar ham bekor qilingan.
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
Қаҳрамон Асланов
Шуҳрат Шокиржонов
Шерзод Ражабов
