Ronaldu va Messi bir tarkibda o‘ynasa… Yoxud jahon termasi qayerga yo‘qoldi?
Baho:
+0; -0
Qachonlardir FIFA yulduzlardan iborat jamoa tuzib, turli o‘yinlar uyushtirardi. Agar o‘sha uchrashuvlarni eslasangiz, demak futbolga anchadan buyon oshnosiz. Xo‘sh, eski an’anani davom ettirib, Ronaldu va Messini bir jamoada o‘ynatish vaqti kelmadimikan?
Millionlar o‘yini bir necha o‘n yillardan buyon mavjud, jahon termasi esa XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab tuzilgan. Dastlab bunga yo‘l masalasi to‘sqinlik qilgan - uzoq muddatli parvoz, qit’adan-qit’aga o‘tish ko‘p vaqt talab etardi. «Ko‘hna qit’a» esa bunday tajribani ancha oldin o‘tkazib ulgurgandi: 1937 yili Amsterdamda Markaziy va Sharqiy Yevropa termalari o‘rtasida o‘yin o‘tkazilib, 3:1 hisobi qayd etilgandi. So‘ngra inglizlar tashabbus ko‘rsatishdi - bir yildan so‘ng Angliya termasi Yevropa yulduzlarini 3:0 hisobida yengdi. Farqi shundaki, mazkur uchrashuvlar FIFA tasarrufida bo‘lmagan. Jahon termasining ilk tarkibini esa biz 1963 yilga kelibgina ko‘rdik.
1963 yil 23 oktyabr, Angliya - FIFA jahon termasi - 2:1
Dastlabki rasmiy bahs Futbol Assosiasiyasi yuz yilligi sharafiga o‘tkazildi. «Uembli»da o‘tgan mashhur o‘yin, 100 ming tomoshabin, jahon termasi safida Yashin, Masopust, Kopa, Lou, Di Stefano, Eysebio, Xento va Pushkash bor. Inglizlarda esa bo‘lajak jahon chempionlari. O‘shanda Lev Yashinning o‘yini jurnalistlarni lol qoldirib, keyinroq uni «Oltin to‘p»ga loyiq ko‘rishgandi. Bevosita o‘yinga to‘xtalsak, Angliya jamoasidan Peyn va Grivz bittadan gol urishgan bo‘lsa, jahon termasining yagona javob to‘piga shotlandiyalik Lou mualliflik qilgandi.
1967 yil 27 sentyabr. Ispaniya - FIFA jahon termasi - 0:3
G‘oya Santyago Bernabeuga yoqib tushdi va yaqin do‘sti Samorening 65 yoshga to‘lishi munosabati bilan Madridda futbol shousi uyushtirdi: Ispaniya jamoasi FIFA jahon termasini qabul qildi. Albatta, tarkib Londondagidek emasdi, faqat ushbu tadbirda qatnashishga rozilik berganlargina yig‘ilishdi. Ispanlar ham o‘yinchilar ro‘yxati bilan maqtana olishmasdi va buning oqibatida yutqazishdi. Sandro Massola, Eysebio va belgiyalik Goyvartsning gollari yakuniy hisobni o‘rnatdi.
1968 yil 6 noyabr. Braziliya - FIFA jahon termasi - 2:1
Ushbu an’ana Yevropadan boshqa qit’aga ko‘chdi. Braziliyaliklar mundialdagi g‘alabaning o‘n yilligini nishonlashayotgandi. «Marakana» stadioniga 93 ming tomoshabin to‘plandi, Yashin, Mazurkevich, Shesternev, Bekkenbauer, Albert, Overat, Jaich kelishdi - ajoyib tarkib. Ammo braziliyaliklar darvozasini Pikasso qo‘riqlagandi, maydonda esa 1970 yilning bo‘lajak chempionlari - Jerson, Rivelino, Jairzinyo, Tostao va Pele to‘p surishgan. «Oltin to‘p» sohibi Albert urgan gol bayramni buzishi mumkin edi, biroq 90-daqiqada Tostao ajoyib harakat qilib, jamoasi joniga oro kirdi. Yakunda jahon termasi yutqazdi.
1971 yil 27 may. «Dinamo» klublari termasi - jahon termasi - 2:2
Yashinning xayrlashuv uchrashuvini yoddan chiqarish yaramaydi, albatta. Oldindan aytib qo‘yaylik, bu gal Lev Ivanovich shaxsan taklif bilan chiqqani uchun ushbu jahon termasi FIFA tomonidan rasman tuzilmagandi. Pele Boliviyadan yetib kelolmadi, u yerda «Santos» maxsus turneda pul ishlayotgandi. Ammo Jorkayeffning otasi, Mazurkevich, Viktor, Fakketti, Bobbi Charlton, Jaich va Gerd Myuller kelib, «Dinamo» nomi ostida faoliyat yurituvchi turli klublardan tuzilgan terma bilan 2:2 hisobida durang o‘ynashdi. Bu uchrashuvdan 100 ming kishi bahra oldi, afsonani esa munosib tarzda kuzatishdi.
1979 yil 25 iyun. Argentina - FIFA jahon termasi - 1:2
Ko‘rib turganingizdek, shonli jamoa 11 yil mobaynida rasmiy radarlardan yo‘qolib qoldi. Ammo argentinaliklar o‘z uylarida mundial bosh sovrinini qo‘lga kiritgach, bir yildan so‘ng ushbu an’anani tiklashga bel bog‘lashdi. Ularning shunga asoslari bor edi, 82 ming kishini to‘plash imkoniyati tug‘ilgandi. FIFA esa bundan daromad ko‘rardi, tarkib ham yomon emasdi - Kabrini, Tardelli, Krul, Platini, Ziko, Rossi va Bonek. Bo‘lajak jahon chempioni Bearzot qo‘l ostida shug‘ullangan jamoa yosh Maradonaning golidan so‘ng yutuqqa erishishni uddaladi. E’tiborlisi, bunday bahslarda ko‘pincha shaxsiy hisob-kitoblar birinchi o‘ringa chiqadi. Shotlandiyalik Lou Angliya termasi darvozasini ishg‘ol qilishni xohlagandi, Ziko esa Argentinani ranjitdi.
1982 yil 7 avgust. FIFA jahon termasi - Yevropa termasi - 2:3
Ҳасанали ота
Фурқат Қурбонов
Холис таҳлилчи блоги
Жалолиддин Қобилжонов
Яҳёхўжа Улуғхўжаев
Сафарали Сиддиқов
«InterFutbol» газетаси
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Маъмуржон Ибрагимов
